Category Admin

ਅੱਠਵਾਂ ਦਿਨ
ਸਫਰ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ
ਸਾਕਾ ਸਰਹਿੰਦ 1705 ਈਸਵੀ
ਸ਼ਹੀਦੀ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ

ਹਮ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਔਰੋਂ ਕੀ ਜਾਨੇਂ ਬਚਾ ਚਲੇ ॥ ਸਿੱਖੀ ਕੀ ਨੀਂਵ ਹਮ ਹੈਂ ਸਰੋਂ ਪਰ ਉਠਾ ਚਲੇ ॥
ਹਾਥੋਂ ਮੇਂ ਹਾਥ ਡਾਲ ਕੇ ਦੋਨੋਂ ਵਹ ਨੌਨਿਹਾਲ ॥ ਕਹਤੇ ਹੁਏ ਜ਼ਬਾਂ ਸੇ ਬੜ੍ਹੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ॥
ਜਾਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਆਓ ਗਲੇ ਸੇ ਲਗਾ ਤੋ ਲੂੰ ॥ ਕੇਸੋਂ ਕੋ ਕੰਘੀ ਕਰ ਦੂੰ ਜ਼ਰਾ ਮੂੰਹ ਧੁਲਾ ਤੋ ਲੂੰ ॥ ਪਯਾਰੇ ਸਰੋਂ ਪੇ ਨਨ੍ਹੀ ਕਲਗੀ ਸਜਾ ਤੋ ਲੂੰ ॥ ਮਰਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਤੁਮ ਕੋ ਮੈਂ ਦੂਲ੍ਹਾ ਬਨਾ ਤੋ ਲੂੰ ॥
ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਮਾਤ ਗੁਜਰੀ ਨੇ ਆਰਾਸਤਾ ਕੀਯਾ ॥ ਤੀਰ-ਓ-ਕਮਾਂ ਸੇ, ਤੇਗ ਸੇ ਪੈਰਾਸਤਾ ਕੀਯਾ ॥

ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜੀਦ ਖਾਂ ਨੇ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ । ਮਾਤਾ ਜੀ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਤਿ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸੱਚਖੰਡ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ । ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ। ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਨੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਮੋਹਰਾਂ ਵਿਛਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੱਲ ਲਈ ਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਨੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ । ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਨੇ ਤਿੰਨੇ ਪਾਵਨ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਆਪ ਮੋਢਾ ਲਗਾਇਆ । ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਜਿੱਥੇ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੋਤੀ ਸਰੂਪ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ।

ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ
ਧੰਨ ਮੋਤੀ ਜਿਨ ਪੁੰਨ ਕਮਾਇਆ ॥ ਗੁਰ ਲਾਲਾਂ ਤਾਂਈਂ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ ।।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਭਰਾ ਪੰਮਾ ਜੋ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰਸੋਈਏ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜੀਦ ਖਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾ ਸਪੁੱਤਰ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, 70 ਸਾਲਾ ਮਾਤਾ ਲੱਧੋ ਜੀ ਅਤੇ ਸੁਪਤਨੀ ਭੋਲੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਹਲੂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ । ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਹਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ । ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ।

ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਪੇਸ਼ੀ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਫਤਵਾ

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਧੰਨ ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਬਾਬਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ । ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜੀਦ ਖਾਂ, ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਅੰਦਰਲੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡੁਲਾ ਨਾ ਸਕਿਆ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਲ ਖੇਡਦਿਆਂ ਕਚਹਿਰੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦੁਆਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਛੋਟਾ ਦੁਆਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਵੜਨਗੇ ਤੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਵੜਨਗੇ । ਪਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ (ਪਾਵਨ ਚਰਨ) ਅੰਦਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਗਜ ਕੇ ਫਤਹਿ ਬੁਲਾਈ । ਕਚਹਿਰੀ ਅੰਦਰ ਸੰਨਾਟਾ ਛਾ ਗਿਆ । ਨਵਾਬ ਅਤੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਬੁੱਲ੍ਹ ਟੁਕਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ । ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਫਤਵਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ : ਜਿਊਂਦੇ ਹੀ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇੰਨਾ ਕਹਿਰ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਸਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਾਪਰਨ ਲੱਗਾ ਮਾਨੋ ਅੰਬਰ ਵੀ ਰੋ ਪਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਤੇ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਹਿਰ ਵਾਪਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ ਪਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲਾਲ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਵਿੱਚ
ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਨਿਭਾਅ ਗਏ ।

ਸਫਰ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ

ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਦਿਨ-10 ਪੋਹ

ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ 10 ਪੋਹ (ਸਾਕਾ 1704)

ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਧੰਨ ਧੰਨ ਮਾਤਾ ਗੂਜਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜੀਦ ਖਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਵਿਖੇ ਕੱਟੀ । ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਨਵਾਬ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਸੀ । ਪੋਹ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਕਕਰੀਲੀ ਠੰਡ ਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ, ਆਪੇ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲਓ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਠੰਡ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਦ੍ਰਿੜੁ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਹੱਡ ਚੀਰਵੀਂ ਠੰਡ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਸਕੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਹਲੂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਿਭਾਅ ਲਿਆ।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਾਠ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਗਾਉਣਾ ਜੀ ।

ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਧੰਨ ਧੰਨ ਮਾਤਾ ਗੂਜਰ ਕੌਰ ਜੀ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜੀਦ ਖਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਵਿਖੇ ਕੱਟੀ । ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦਾ ਨਵਾਬ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਲੈਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਠੰਡੇ ਬੁਰਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਸੀ । ਪੋਹ ਦਾ ਮਹੀਨਾ, ਕਕਰੀਲੀ ਠੰਡ ਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ, ਆਪੇ ਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਲਓ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਠੰਡ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਦ੍ਰਿੜੁ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਹੱਡ ਚੀਰਵੀਂ ਠੰਡ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਸਕੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਲਾਡਲੇ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਮੋਤੀ ਰਾਮ ਮਹਿਰਾ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਕੋਹਲੂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਨਿਭਾਅ ਲਿਆ।

ਚੋਥਾ ਦਿਨ